In februari kwam ik in de Gazet van Antwerpen een bericht tegen dat me bijbleef: “Dierenartsen waarschuwen: bassin met twee orka’s in gesloten dolfinarium staat op instorten.” Het ging over Marineland in het Franse Antibes, ooit het grootste dolfinarium van Europa, dat sinds begin 2025 dicht is. En in een van die lege bassins zwemmen nog altijd twee orka’s rond. Vier maanden later vroeg ik me af hoe het er nu voorstaat. Het antwoord is ontnuchterend: ze zitten er nog steeds, en de knoop is nog niet doorgehakt.
Het is geen vis en geen onderwerp voor onze zoetwaterbakken, dat geef ik toe. Maar het raakt aan iets waar wij in de club geregeld over praten aan de bak: wat betekent het om een dier in gevangenschap te houden, en waar ligt de grens? Daarom toch een stuk duiding.
Twee orka’s, een leven lang in beton
De dieren heten Wikie en Keijo. Wikie is de moeder, intussen 25 jaar oud. Keijo is haar zoon van 12. Beiden zijn geboren in Marineland en hebben de open zee nooit gezien. Hun hele leven speelde zich af in betonnen bassins en in de shows die het park draaiende hielden.
In februari van dit jaar legden twee door de rechtbank aangestelde dierenartsen, op vraag van Sea Shepherd, een rapport voor. De boodschap was dubbel. De orka’s zelf zijn lichamelijk nog in orde. Maar de bassins waarin ze zitten, zijn er structureel slecht aan toe: gescheurd beton, jarenlang achterstallig onderhoud sinds het park de deuren sloot. Als de dieren niet snel ergens anders heen kunnen, en het bassin het zou begeven, dan rest er volgens dat rapport in het slechtste geval enkel nog euthanasie. Vandaar de alarmkreet die de krant oppikte.
Het plan: per vrachtvliegtuig naar Tenerife
In mei kwam de Franse regering met een uitweg. Staatssecretaris voor Ecologische Transitie Mathieu Lefèvre kondigde aan dat Wikie en Keijo vóór eind juni overgebracht moesten worden naar Loro Parque, een dierenpark op Tenerife in de Canarische Eilanden. Het transport zou per vrachtvliegtuig gebeuren en enkele honderdduizenden euro’s kosten. De klok tikt bovendien letterlijk: na eind juni maakt de zomerse hitte zo’n transport veel te gevaarlijk, en dan valt alles voor onbepaalde tijd stil.
“Tegenover deze noodsituatie handelen we om het ergste te voorkomen”, klonk het bij de minister. De zeereservaten die als alternatief op tafel lagen, in Canada, Griekenland en Italië, zouden volgens Parijs niet op tijd klaar zijn om de dieren op te vangen.
Waarom het toch niet vlot loopt
Hier wordt het verhaal lastig, en eerlijk gezegd ook pijnlijk. Want Loro Parque is niet zomaar een veilige haven. Spanje weigerde net dezelfde overbrenging al eens, in april 2025. De Spaanse wetenschappelijke autoriteit oordeelde toen dat de bassins van Loro Parque te klein en te ondiep zijn, en dus niet voldoen aan de minimumnormen voor orka’s. Daar komt nog bij dat er in dat park sinds 2021 vier orka’s gestorven zijn, en dat het binnenbrengen van een hecht moeder-zoonkoppel in een bestaande groep voor stress en agressie kan zorgen.
Twaalf Europese organisaties schreven daarom een brief vol bezorgdheid aan de Spaanse overheid. Sea Shepherd en One Voice voeren openlijk verzet en wijzen op iets wrangs: Frankrijk verbood in 2021 met een wet net het houden en kweken van walvisachtigen voor de show. Diezelfde dieren nu naar een buitenlands showpark sturen voelt voor hen aan als die wet langs de achterdeur omzeilen.
De optie waar de dierenbeschermers wél achter staan, is een echt zeereservaat in Nova Scotia in Canada. Geen betonnen bak, maar een afgezette baai met direct contact met de zee. Het Whale Sanctuary Project zegt al langer klaar te staan om Wikie en Keijo op te vangen. Het probleem is alleen dat dat reservaat nog niet af is, en dus niet op tijd klaar voor een spoedverhuis.
De situatie vandaag
Op het moment dat ik dit schrijf, eind juni, zitten Wikie en Keijo nog steeds in Antibes, in diezelfde aftakelende bassins. Het hele plan om hen vóór de zomer naar Tenerife te vliegen hangt af van een groen licht van Spanje, en dat groen licht is er tot nu toe nooit gekomen. Het tijdsvenster sluit deze maand. En boven alles hangt nog de Franse wet, die het park tegen 1 december 2026 definitief leeg en dicht wil. Twee dieren, een handvol mogelijke bestemmingen, en geen enkele die op dit ogenblik én ethisch én haalbaar én op tijd is. “Klem” is echt het juiste woord.
Wat dit ons als aquarianen leert
Waarom een stuk over orka’s op de site van een zoetwaterclub? Omdat het ons een spiegel voorhoudt. Wij houden ook dieren. En net daarom mogen wij de eersten zijn om te zeggen: hou enkel wat je met respect en kennis een goed leven kunt geven. Een orka van een paar ton in een betonnen bak was dat nooit. De show-era loopt op zijn einde, en dat is maar goed ook.
Onze hobby, goed gedaan, staat daar haaks op. Wij brengen een stukje levende natuur op mensenmaat in huis, met soorten die zich in een goed ingerichte bak echt thuis voelen, en we doen dat met geduld en met kennis van waterwaarden, gezelschap en gedrag. Wie een orka in een te kleine bak ziet wegkwijnen, snapt meteen waarom we in de club zo hameren op de juiste bakgrootte voor de juiste vis. Het is hetzelfde principe, alleen op een heel andere schaal.
En er zit ook een nuchter technisch lesje in. We schreven eerder al over een reuzenbak die in China barstte, en de fysica is hier dezelfde: water weegt, beton en lijmnaden verouderen, en geen enkele bak is te groot om aan slijtage te ontsnappen. Een dolfinarium van die omvang dat zijn onderhoud laat versloffen, eindigt vroeg of laat met scheuren. Of het nu om vier ton of om duizenden tonnen gaat, een bassin houdt het maar zolang iemand er met zorg naar omkijkt.
Hoe het met Wikie en Keijo afloopt, weten we tegen onze volgende vergadering misschien al. Volg je het verhaal mee, of heb je er zelf een mening over? Steek je licht eens op aan de bak, we horen het graag.
De website redactie
