Een blauwe kreeft, al een stuk minder zeldzaam dan de suikerspinkreeft. Foto: Evan Delshaw, CC BY 2.0 via Wikimedia Commons
Bill Kirby vist al meer dan veertig jaar op kreeft voor de kust van Maine, in de buurt van Searsport. Midden september trok hij zijn eerste fuik van de dag op, en daarin zat een kreeft die volgens hem gewoon gloeide: pastelblauw met roze en paars, de kleuren van een suikerspin op de kermis. Kirby wil het dier schenken aan het Oceanarium in Bar Harbor, waar bezoekers hem kunnen bewonderen.
Zo’n suikerspinkreeft zou maar één keer op de honderd miljoen voorkomen. Dat getal moet je met een korrel zout nemen, want niemand heeft ooit honderd miljoen kreeften geteld. Het is een ruwe schatting van de kenners van de universiteit van Maine, net als de één op twee miljoen voor een blauwe en de één op dertig miljoen voor een gele kreeft. Zeldzaam is hij in elk geval: de bekendste voorgangers zijn Lucky, die in Canada werd gevangen, en Haddie, die enkele jaren geleden in Casco Bay boven kwam.
Waar de kleur vandaan komt
Een kreeft heeft zijn kleur te danken aan astaxanthine, een rood-oranje kleurstof uit de familie van de carotenen. De kreeft kan die niet zelf aanmaken en haalt hem uit zijn voedsel, vooral uit kleine kreeftachtigen. In het pantser zit de kleurstof vast aan een eiwit, en zolang hij daaraan gebonden is, kleurt hij blauw. De gewone kreeft is een mengeling van dat blauw met geel en rood, wat samen het bekende bruingroen geeft. Gooi je een kreeft in de kookpot, dan laat het eiwit los en komt het rood vrij.
Bij een blauwe kreeft maakt het lichaam door een erfelijke afwijking te veel van dat eiwit aan. Bij de suikerspinkreeft is het minder duidelijk. Het kan een erfelijke fout zijn, maar het kan ook aan het eten liggen: een kreeft die weinig astaxanthine binnenkrijgt, bijvoorbeeld omdat hij zich te goed doet aan het aas in de fuiken, verbleekt tot die pasteltinten. Na de volgende vervelling weet je meer. Komt de gewone kleur terug met beter voer, dan lag het aan het menu.
Dezelfde kleurstof in je garnalenbak
Wie Neocaridina-garnalen houdt, kent het verhaal van de andere kant. De wilde vorm is eerder onopvallend bruin gevlekt, en de Red Cherry, Blue Dream en Yellow die we in onze bakken hebben zitten, zijn allemaal gekweekte kleurvormen van diezelfde soort. De erfelijke aanleg bepaalt hoe rood een garnaal kan worden, maar het voer beslist hoe dicht hij daarbij komt. Garnalen die voer met astaxanthine krijgen, kleuren in proeven merkbaar dieper rood, en ook een donkere bodem helpt. Een bleke Red Cherry heeft dus vaak gewoon beter voer nodig.
Ook blauwe rivierkreeftjes zijn in de hobby bekend. De kobaltblauwe Procambarus alleni uit Florida is net als de blauwe kreeft een kleurvorm die door kweek is vastgelegd. Let wel op bij rivierkreeften: een hele reeks soorten staat op de Europese lijst van invasieve exoten, waaronder de marmerkreeft en de rode Amerikaanse rivierkreeft, en die mag je niet meer houden, kweken of verkopen. Vraag bij twijfel altijd na om welke soort het gaat.
Heb jij een garnalenbak waar de kleuren van afspatten, of net een kweeklijn die maar niet wil kleuren? Kom er gerust over vertellen op onze volgende vergadering.
De website redactie
Bronnen: HLN, “Deze ‘suikerspinkreeft’ komt slechts één op de 100 miljoen keer voor” (22 september 2026) · WABI TV5, “‘It just glowed’: lobsterman finds rare ‘cotton candy’ lobster in Searsport trap” (17 september 2026) · National Geographic over de oorzaak van de suikerspinkleur
